ეს საიტერესოა ( საკითხავი მასალა)

 გაიხსენეთ წაკითხული მასალა :
ბუნების ტესტი მე-4კლ.

(P.S. ამ მომენტისთვის, 20:37სთ,ეს ტესტი გაკეთებული აქვს 8 ბავშვს , სად არის დანარჩენი 19-ტი????)

გრავიტაციული ანუ მსოფლიო მიზიდულობის ძალები მოქმედებს ნებისმიერ სხეულზე. ეს ძალები მნიშვნელოვანია დიდი მასის სხეულების ურთიერთქმედებისას. გრავიტაციული ძალები აკავებს პლანეტებს მზის ირგვლივ მოძრაობისას.მცირე მასის სხეულების ურთიერთქმედებისას კი ეს ძალები იმდენად უმნიშვნელოა, რომ შესაძლებელია მათი უგულებელყოფა.


ნიუტონი იყო პირველი, რომელმაც ივარაუდა, შემდეგ კი დაამტკიცა, რომ დედამიწაზე სხეულის ვარდნისა და დედამიწის ირგვლივ მთვარის მოძრაობის მიზეზი ერთი და იგივეა. ამ დასკვნამდე იგი შემდეგი მსჯელობით მივიდა: ჰორიზონტალურად გასროლილი ქვის ტრაექტორია დედამიწის მიზიდულობის გამო მრუდწირული ხდება და ქვა ეცემა დედამიწაზე.რაც უფრო დიდი იქნება ქვის სიჩქარე, მით უფრო შორს დაეცემა იგი და თუ არ იქნებოდა ჰაერის წინააღმდეგობა, მაშინ მთიდან გარკვეული სიჩქარით გასროლილი სხეული შეიძლება საერთოდ არ დაცემულიყო დედამიწაზე და ემოძრავა მის ირგვლივ ისე, როგორც მოძრაობენ პლანეტები მზის გარშემო.
ნიუტონი მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სამყაროში ყველა სხეული ურთიერთმიიზიდება ძალით, რომელსაც მსოფლიო მიზიდულობის ძალა ან გრავიტაციული ძალა ეწოდება

ანასტასია გაბარაშვილის ნამუშევარი

ეს საინტერესოა (საკითხავი მასალა)

ჰაერში ახტომის შემდეგ ისევ მიწაზე ვეშვებით.ეს იმიტომ ხდება, რომ არსებობს უხილავი ძალა, რომელიც მიწისკენ გვიზიდავს.ამ ძალას მიზიდულობის ძალა ანუ გრავიტაცია ეწოდება.
მიზიდვა:ყველა სხეულს აქვს გრავიტაციის საშუალებით სხვა სხეულების მიზიდვის უნარი, მომცრო სხეულების გრავიტაცია ძალიან მცირეა და სხვა სხეულებზე ვერ მოქმედებს. დიდ სხეულებს კი, მაგალითად პლანეტებს, ძალიან დიდი გრავიტაცია აქვთ, რომლითაც სხვა სხეულებს იზიდავენ.
გრავიტაცია სხვა პლანეტებზე: რაც უფრო დიდია სხეული, მით უფრო მეტია მისი გრავიტაცია. დიდ პლანეტებს, მაგალითად, იუპიტერს, დედამიწასთან შედარებით გაცილებით ძლიერი გრავიტაცია აქვს, პატარა პლანეტებს და მთვარეებს კი-შედარებით სუსტი.
ღია კოსმოსში ვარსკვლავების, პლანეტებსა და მთვარეებისგან შორს, გრავიტაცია თითქმის არ იგრძნობა.ამიტომ იქ კოსმონავტები უწონადობაში ლივლივებენ.
იუპიტერის გრავიტაცია დედამიწისას ორჯერ აღემატება. თუ თქვენ იუპიტერზე მოხვდებით მოძრაობა ძალიან გაგიჭირდებათ, იმიტომ რომ ორჯერ მძიმე იქნები.იუპიტერის მთვარე იო ძალიან პატარაა და დედამიწასთან შედარებით სუსტი გრავიტაცია აქვს.იოზე მოხვედრა რომ შეგეძლოს, გაცილებით უფრო მაღლა ახტებოდით ვიდრე დედამიწაზე ახერხებ.

ორბიტაზე:კოსმოსში დიდი სხეულები ერთმენითის გარშემო წრიულ ტრაექტორიაზე ანუ ორბიტაზე მოძრაობენ.პლანეტები მზის გარშემო მოძრაობენ, მთვარეები კი პლანეტების გარშემო.ეს გრავიტაციის შედეგად ხდება.

შეამოწმეთ თქვენი ცოდნა

1.      რას ეწოდება გრავიტაცია?

2.      რა უნარი გააჩნიათ სხეულებს?

3.      რატომ იზიდავენ პლანეტები სხვა სხეულებს?

4.      რატომ ლივლივებენ კოსმონავტები ღია კოსმოსში?

5.      რატომ ვიქნებით იუპიტერზე ორჯერ მძიმე?

6.      რა ჰქვია იუპიტერის მთვარეს?

7.      რატომ ავხტებით იოზე ორჯერ უფრო მაღლა, ვიდრე დედამიზაწაზე ვხტებით?

8.      რა არის ორბიტა?

9.      რის შედეგად ხდება პლანეტების მოძრაობა მზის გარშემო ?

 

ჭიამაია

ჭიამაია მებაღეების მეგობარი

„გამოიღვიძეთ!“-ისთვის დიდი ბრიტანეთიდან

მართალია, ხოჭოები ბევრს არ უყვარს, მაგრამ ჭიამაიებზე ამას ვერ ვიტყვით. ბავშვები განსაკუთრებით შეხარიან ამ მწერს, მებაღეები და ფერმერებიც სიხარულით ეგებებიან მას. რატომ არიან ისინი ასე გამორჩეულები?

რით არის ჭიამაია ცნობილი?

ამ უვნებელი ხოჭოს უმეტესი სახეობის საყვარელი საჭმელი პარაზიტი რბილსხეულიანი მწერები, ბუგრებია (ნაჩვენებია მარცხნივ), რომლებიც აჩანაგებენ ბაღებსა და სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს. ზოგიერთი ჭიამაია სიცოცხლის განმავლობაში ათასობით ბუგრს ჭამს; უმადობას არც ჭიამაიას მატლები უჩივიან. ჭიამაიები სხვა მავნებლებსაც შეექცევიან, ზოგი სახეობა მცენარეების პარაზიტი სოკოებითაც იკვებება. აი, რატომ უყვართ ჭიამაია მებაღეებსა და ფერმერებს.

მე-19 საუკუნის ბოლოს ავსტრალიიდან კალიფორნიაში შემთხვევით მოხვდა ღარიანი და ფქვილისებრი ცრუფარიანა. ეს მავნებელი მწერი ისე სწრაფად გამრავლდა, რომ თითქმის გაანადგურა ციტრუსის ბაღები. ერთი ენტომოლოგი, რომელმაც იცოდა, რომ ამ მწერის სამშობლოში მოსავალი არ განადგურებულა, ავსტრალიაში გაემგზავრა მისი ბუნებრივი მტრის მოსაძებნად და ჭიამაია როდოლიას მიაგნო. ამ სახეობის ხუთასამდე ხოჭო კალიფორნიაში გემით ჩამოიყვანა და მისი საშუალებით ერთ წელიწადში ცრუფარიანა თითქმის მოისპო. ციტრუსის ბაღები გადაურჩა განადგურებას.

ჭიამაიას სიცოცხლის ხანგრძლივობა

ამ მომხიბლავ პაწაწინა ხოჭოს ამობურცული, მრგვალი ან ოვალური სხეული აქვს. ამ ღორმუცელა მწერის სახეობათა უმეტესობა სიგრძეში დაახლოებით 12 მილიმეტრია. მაგარი, მბზინავი და ლამაზად დაფერილი ზედა ფრთები იცავს მათ ქვეშ შეკეცილ სიფრიფანა უკანა ფრთებს. ფრენის დროს მწერი ზედა ფრთებს შლის. როგორც წესი, ფიქრობენ, რომ ჭიამაია წითელია და შავად დაწინწკლული, მაგრამ არსებობს დაახლოებით 5 000 სხვადასხვაგვარად შეფერილი და დაწინწკლული ჭიამაია. ზოგი ნარინჯისფერია, ზოგი ყვითელი და შავად დაწინწკლული, ზოგიც შავია წითელი წინწკლებით. იშვიათად თუ შეხვდებით ჭიამაიას, რომელსაც წინწკლები არა აქვს. არსებობს ჭიამაიების ისეთი სახეობებიც, რომლებსაც ჭადრაკულად განლაგებული წინწკლები აქვთ ან დაზოლილია.

ხოჭოების ბევრი სახეობა ერთ წელიწადს ცოცხლობს. წვიმისა და ქარისგან თავის დასაცავად ისინი მშრალ და დახურულ ადგილას იზამთრებენ. გაზაფხულზე, როცა ბუნება იღვიძებს, ჭიამაიებიც გამოდიან და ისეთ მცენარეებს ეძებენ, რომლებზეც ბუგრებია. დაწყვილების შემდეგ მდედრობითი სქესის ჭიამაია ფოთლის ქვეშ ბუგრებთან ახლოს დებს პაწაწინა ყვითელ კვერცხებს (ნაჩვენებია მარჯვნივ). თითოეული კვერცხიდან იჩეკება ექვსფეხიანი მატლი, რომელიც პაწაწინა ალიგატორს (ნაჩვენებია ქვემოთ) უფრო მოგვაგონებს, ვიდრე მშვენიერ ჭიამაიას. რადგან მატლები თითქმის შეუჩერებლივ შეექცევიან ბუგრებს, იმდენად დიდები იზრდებიან, რომ კანში ვეღარ ეტევიან და რამდენჯერმე იცვლიან კანს. ამის შემდეგ მცენარეს ეწებებიან და ჭუპრებად გარდაიქმნებიან. ჭუპრი მანამ იზრდება, სანამ ზრდასრული ხოჭოს სახეს არ მიიღებს. მოძლიერებამდე ხოჭო მცენარეს არ სცილდება. მისთვის დამახასიათებელ შეფერილობას სულ რაღაც ერთ დღეში იძენს.

მტრები თავს არიდებენ ამ ლამაზად შეფერილ და მადის აღმძვრელ მწერებს. იცით, რატომ? როცა ხოჭოები საფრთხეს გრძნობენ, გამოყოფენ დიდად არასისიამოვნო, მძაფრი სუნისა და გემოს ყვითელ სითხეს. ჩიტებსა და ობობებს, რომლებიც მათ განსაკუთრებით ემტერებიან, არასდროს ავიწყდებათ ჭიამაიებთან პირველი შეხვედრა. ასე რომ, მათი თვალშისაცემი შეფერილობა დროული შეხსენებაა სამტროდ მოსულთათვის.

მავნე ჭიამაია

ჭიამაიის ერთ-ერთი სახეობა, ეგრეთ წოდებული მრავალფერა აზიური ჭიამაიაა, რომელსაც თავდაპირველად მავნე მწერებს ანადგურებინებდნენ, მაგრამ მოგვიანებით ის თავად აღმოჩნდა მავნე და საშიში. ეს ჭიამაია თავის სამშობლოში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ აზიაში სხვა სახეობის ჭიამაიებთან ერთად ძალიან კარგად გრძნობს თავს. ის ისეთი გაუმაძღარია, რომ ბუგრებსა და სხვა მავნებლებს მუსრს ავლებს. ახლახან ის ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაშიც გავრცელდა. სამწუხაროდ, მან საფრთხე შეუქმნა ადგილობრივ ჭიამაიებს, რადგან საჭმელად თითქმის აღარაფერი დაუტოვა. უფრო მეტიც, როცა ამ ღორმუცელამ ყველაფერი გადაჭამა, სხვა ჭიამაიებისა და სასარგებლო მწერების ჭამაც დაიწყო. მდგომარეობას ისიც აუარესებდა, რომ მისი გამანადგურებელი არავინ იყო. ენტომოლოგები შიშობენ, რომ მალე ჭიამაიას ზოგი სახეობა საერთოდ გაქრება. მრავალფერა ჭიამია არც ხილზე ამბობს უარს და მოსავლის აღებამდე ბაღებს აჩანაგებს. ეს მოურიდებელი მწერი გვიან შემოდგომაზე დაუპატიჟებლად სახლებში შედის და ზამთარს თბილად ატარებს.

არიან ისეთი ჭიამაიებიც, რომლებიც მავნებლების ნაცვლად, მოსავალს ანადგურებენ; თუმცა საბედნიეროდ, ჭიამაიების უმრავლესობა გულს უხარებს მებაღეებს.

ბიბლიური ამბები

წაუკითხეთ უფროსებმა .

მკვდარი ზღვა ;  სოდომი და გომორი. 

საბავშვო ბიბლია, ბიბლიის თარგმნის ინსტიტუტი, 1998 წ. გვ. 42